مطالبي درمورد ساختار مويرگ


هورمونهای پروتئینی و امینواسیدی چگونه از مویرگ عبور کرده وارد مایع میان بافتی میشوند وبر غشا سلول و گیرنده اثر میگذارند در حالیکه هر ماده ای نمیتواند از مویرگ عبور کند ایا منفذ است یااز بین سلولهای بافت پوششی ان عبور میکند؟

ساختمان جدار مويرگ ها

جدار مويرگ از يك لايه ي نازك تك سلولي از سلول هاي آندوتليال تشكيل شده و توسط يك غشاء پايه درطرف خارج احاطه شده است.ضخامت كل جدار مويرگي حدود 5/0 ميكرومتر است.قطر مويرگ 4تا9 ميكرومتر يعني به اندازه اي است كه گويچه هاي سرخ و ساير سلول هاي خوني مي توانندبه طور فشرده از آن رد شوند.در جدار مويرگ دو معبر بسيار ظريف و كوچك ديده مي شود كه داخل مويرگ را با خارج آن مربوط مي سازد.يكي از اين ها شكاف بين سلولي يعني شكاف نازكي است كه بين سلول هاي آندوتليال مجاور قرار دارد.هريك از اين شكاف ها به طور متناوب توسط    تيغه هاي كوتاهي از اتصالات پروتئيني كه سلول هاي آندوتليال را در كنار يكديگر نگاه مي دارند قطع مي شوند اما هر تيغه به نوبه ي خود پس از طي مسافت كوتاهي شكسته مي شود به طوريكه در بين آن ها مايع مي تواند به آزادي از طريق شكاف عبور كند. توزيع شكاف به طور طبيعي از نظر فاصله يكنواخت بوده و هر شكاف قطري حدود 6تا7 نانومتر (60تا 70 آنگستروم)دارد كه اندكي كوچكتر از قطر مولكول پروتئين آلبومين است.

چون شكاف هاي بين سلولي فقط در لبه هاي سلول هاي آندوتليال قرار گرفته اند معمولا نمودار بيش از يك هزارم سطح كل مويرگ نيستند.با اين وجود سرعت حركت جنبشي ناشي از گرماي مولكول هاي آب و نيز قسمت اعظم ساير يون ها و مواد كوچك محلول در آب بقدري زياد است كه تمام آن ها با سهولت از طريق منافذ شكافي يا شكاف هاي بين سلولي بين داخل و خارج مويرگ انتشار  مي يابند.

همچنين در سلول هاي آندوتليال وزيكول هاي پلاسمالمي ريز متعددي وجود دارند كه با جذب بسته هاي كوچكي از پلاسمايا مايع بين سلولي در يك سطح سلول تشكيل مي شوند.آن گاه اين وزيكول ها مي توانند به آهستگي در عرض سلول آندوتليال حركت كنند.همچنين فرض شده كه بعضي از اين وزيكول ها به يكديگر پيوسته وكانال هاي وزيكولي در سراسر عرض غشاء مويرگي تشكيل مي دهند.اما اندازه گيري هاي دقيق ثابت كرده اند كه اين انواع وزيكولي از نظر كميتي اهميت اندكي دارند.

انواع منافذ كه در مويرگ هاي بعضي از اندام ها وجود دارند

منافذ موجود در جدار مويرگ هاي بعضي از اندام ها داراي مشخصات ويژه اي هستند تا بتوانند نياز هاي خاص آن اندام ها را برآورده سازند.پاره اي از آن ها عبارتند از:

1-در مغز محل هاي تماس بين سلول هاي آندوتليال به طور عمده از نوع اتنصالات محكم Tight هستند كه فقط به    مولكول هاي بسيار كوچك اجازه ي ورود به بافت هاي مغزي را مي دهند .اين حالت موسوم به سدبين خون و مغز است.

2-در كبد عكس اين موضوع صادق است.به اين معني كه شكاف هاي موجود بين سلول هاي آندوتليال مويرگي بسيار باز هستند به طوريكه تقريبا تمام مواد محلول پلاسما شامل حتي پروتئين هاي پلاسما مي توانند از خون وارد بافت هاي كبدي شوند.منافذ موجود در غشاءمويرگ هاي روده در حد فاصل بين مويرگ هاي عضلات و كبد قرار دارند.

3-در كلافه هاي گلومرولي كليه،منافذ بيضي شكل متعدد كوچكي موسوم به پنجره ها Fenestra مستقيما از وسط سلول هاي آندوتليال عبور مي كنند به طوري كه مقادير عظيمي از مواد مي توانند بدون اجبار به عبور از شكاف هاي سلول هاي آتدوتليال مستقيما از گلومرول ها فيلتر شوند.


منبع :فیزیولوژی پزشکی گایتون-ترجمه دکتر فرخ شادان


کلمات کليدي : ،،،