علايم‌ حياتي‌


ممکن‌ است‌ هنگام‌ درمان‌، مصدوم‌، نياز به‌ ارزيابي‌ و کنترل‌ سطح‌ پاسخ‌دهي‌، نبض‌ و تنفس‌ داشته‌ باشد. همچنين‌ ممکن‌ است‌ لازم‌ باشد دماي‌ بدن‌ مصدوم‌ را هم‌ کنترل‌ کنيد. 
علايم‌ حياتي‌ مي‌توانند در شناسايي‌ مشکلات‌ خاص‌ و تعيين‌ هرگونه‌ تغيير در وضعيت‌ مصدوم‌ به‌ شما کمک‌ کنند. کنترل‌ علايم‌ حياتي‌ را به‌طور مرتب‌ ادامه‌ بدهيد و يافته‌هاي‌ خود را در نمودار ثبت‌ مشاهدات‌، ثبت‌ کنيد و آن‌ را به‌ امدادگران‌ گروه‌ پزشکي‌ که‌ مراقبت‌ از بيمار را بر عهده‌ خواهند گرفت‌، تحويل‌ دهيد .

• • • بررسي‌ سطح‌ پاسخ‌دهي‌  

براي‌ ارزيابي‌ وضعيت‌ هوشياري‌، لازم‌ است‌ سطح‌ پاسخ‌دهي‌ مصدوم‌ را کنترل‌ کنيد. هر آسيب‌ يا بيماري‌ که‌ مغز را درگير کند، مي‌تواند وضعيت‌ هوشياري‌ را تغيير دهد؛ هرگونه‌ بدتر شدن‌ اوضاع‌، مي‌تواند خطرناک‌ باشد. 

 سطح‌ پاسخ‌دهي‌ مصدوم‌ را طي‌ مراحل‌ زير ارزيابي‌ کنيد:
«1»: آيا مصدوم‌ «هوشيار» است‌؟ آيا چشم‌هايش‌ را باز مي‌کند و به‌ سؤالات‌ جواب‌ مي‌دهد؟ 
«2»: آيا مصدوم‌ به‌ «صدا» پاسخ‌ مي‌دهد؟ آيا به‌ سؤالات‌ ساده‌ پاسخ‌ مي‌دهد يا از دستورات‌ پيروي‌ مي‌کند؟ 
«3»: آيا مصدوم‌ به‌ «درد» واکنش‌ نشان‌ مي‌دهد؟ آيا در برابر درد نيشگون‌، چشمانش‌ را باز مي‌کند يا حرکت‌ مي‌کند؟
«4»: آيا مصدوم‌ نسبت‌ به‌ تمام‌ تحريکات‌، «ناپاسخگو» است‌؟ با استفاده‌ از اين‌ مراحل‌، مي‌توانيد هرگونه‌ تغيير وضعيت‌ مصدوم‌ را کنترل‌ کنيد.

• • • کنترل‌ نبض‌

با هرضربان‌ قلب‌، خون‌ به‌ داخل‌ شريان‌ها پمپ‌ مي‌شود و موجي‌ از فشار توليد مي‌شود (مبحث‌ « قلب‌ و رگهاي‌ خوني‌ » را ببينيد). در محل‌هايي‌ که‌ شريان‌هادرست‌ زيرسطح‌ پوست‌ قرارمي‌گيرند (مثلاً در داخل‌ مچ‌ دست‌ يا در گردن‌)، مي‌توان‌ موج‌ فشار را به‌ صورت‌ نبض‌ لمس‌ کرد. در بزرگسالان‌، تعداد نبض‌ به‌طور طبيعي‌ 80-60 ضربان‌ در دقيقه‌ است‌. تعداد نبض‌ در کودکان‌ تندتر است‌ و در بزرگسالاني‌ که‌ از آمادگي‌ جسمي‌ بالايي‌ برخوردارند، مي‌تواند آهسته‌تر باشد. نبضي‌ که‌ به‌طور غيرطبيعي‌ تند يا کند شده‌ است‌، مي‌تواند نشانه‌اي‌ از يک‌ بيماري‌ خاص‌ باشد.
نبض‌ بازويي‌ دو انگشت‌ خود را در سمت‌ داخل‌ بازوي‌ شيرخوار قرار دهيد.
محل‌هاي‌ گرفتن‌ نبض‌ عبارتند از: گردن‌ (نبض‌ کاروتيد) و مچ‌ دست‌ (نبض‌ راديال‌). در شيرخوران‌، يافتن‌ نبض‌ در بازو (نبض‌ بازويي‌) آسان‌تر است‌.  
نبض‌ راديال‌ سه‌ انگشت‌تان‌ از درست‌ پايينتر از چين‌ مچي‌ که‌ در قاعده‌ شست‌ قرار دارد، بگذاريد.

براي‌ گرفتن‌ نبض‌، به‌ جاي‌ انگشت‌ شست‌ (که‌ خودش‌ نبض‌ دارد) از ساير انگشتان‌ خود استفاده‌ کنيد و موضع‌ را به‌ آرامي‌ فشار دهيد تا بتوانيد نبض‌ را لمس‌ کنيد. موارد زير را ثبت‌ کنيد: 
- سرعت‌ (تعداد ضربان‌ در دقيقه‌) - قدرت‌ (ضعيف‌ يا قوي‌) - ريتم‌ (منظم‌ يا نامنظم‌)  

نبض‌ کاروتيد دو انگشت‌ خود را در يک‌ طرف‌ گردن‌ قرار دهيد.

• • • کنترل‌ تنفس‌

وقتي‌ به‌ ارزيابي‌ تنفس‌ مصدوم‌ مي‌پردازيد، سرعت‌ تنفس‌ را کنترل‌ کنيد و مشکلات‌ تنفسي‌ يا صداهاي‌ غيرطبيعي‌ را سمع‌ کنيد. سرعت‌ تنفس‌ طبيعي‌ در بزرگسالان‌، 16-12 بار در دقيقه‌ است‌؛ در شيرخواران‌ و کودکان‌ کم‌ سن‌ و سال‌، اين‌ سرعت‌ به‌ 30-20 بار در دقيقه‌ مي‌رسد. براي‌ کنترل‌ تنفس‌، به‌ سمع‌ آن‌ بپردازيد و حرکات‌ قفسه‌سينه‌ مصدوم‌ را تحت‌نظر بگيريد. در مورد شيرخواران‌ و کودکان‌ خردسال‌، احتمالاً گذاشتن‌ دست‌ بر روي‌ قفسه‌سينه‌ و حس‌ کردن‌ تنفس‌، کار ساده‌تري‌ است‌. اطلاعات‌ زير را ثبت‌ کنيد:   

- سرعت‌ (تعداد تنفس‌ در دقيقه‌) 
- عمق‌ (نفس‌هاي‌ عميق‌ يا کم‌عمق‌)
- سهولت‌ (راحت‌، سخت‌ يا دردناک‌)
- صدا (نفس‌هاي‌ بي‌صدا يا صددار و نوع‌ صدا)
شمارش‌ سرعت‌ تنفس‌ حرکات‌ قفسه‌ سينه‌ را تحت‌ نظر گرفته‌، تعداد تنفس‌ را در دقيقه‌ بشماريد. روش‌ ساده‌تر در مورد شيرخواران‌ يا کودکان‌ کم‌ سن‌ و سال‌، آن‌ است‌ که‌ دست‌ خود را روي‌ قفسه‌ سينه‌ قرار دهيد.

• • • کنترل‌ درجه‌ حرارت

به‌منظور ارزيابي‌ درجه‌ حرارت‌ بدن‌، پوست‌ بدون‌ پوشش‌ را لمس‌ کرده‌، براي‌ به‌دست‌ آوردن‌ درجه‌ حرارت‌ صحيح‌، از يک‌ دماسنج‌ استفاده‌ کنيد. درجه‌ حرارت‌ طبيعي‌ بدن‌ 37 درجه‌ سانتيگراد است‌. درجه‌ حرارت‌ بالا (تب‌) معمولاً در اثر عفونت‌ ايجاد مي‌شود. درجه‌ حرارت‌ پايين‌ مي‌تواند از مواجهه‌ با سرما يا محيط‌ مرطوب‌ ناشي‌ شود. انواع‌ مختلفي‌ از دماسنج‌ها وجود دارند که‌ از آن‌ جمله‌ مي‌توان‌ به‌ دماسنج‌هاي‌ شيشه‌اي‌ جيوه‌اي‌ معمول‌ و دماسنج‌هاي‌ ديجيتال‌ اشاره‌ نمود. مطمئن‌ شويد. که‌ نحوه‌ استفاده‌ از دماسنجي‌ را که‌ در اختيار داريد، مي‌دانيد. 

دماسنج‌ ديجيتال‌
اين‌ دماسنج‌ را مي‌توان‌ به‌صورت‌ زيرزباني‌ يا زيربغلي‌ براي‌ اندازه‌گيري‌ دما به‌ کار برد. اين‌ دماسنج‌ را تا زمان‌ ايجاد صداي‌ بوق‌ (تقريباً 30 ثانيه‌) در محل‌ قرار دهيد و سپس‌ دما را از روي‌ صفحه‌ نمايش‌ بخوانيد. 

دماسنج‌ جيوه‌اي‌
قبل‌ از استفاده‌ از اين‌ دماسنج‌، بايد مطمئن‌ شويد که‌ سطح‌ جيوه‌ پايين‌تر از 37 درجه‌ سانتيگراد است‌. قبل‌ از خواباندن‌ درجه‌، دماسنج‌ را به‌ مدت‌ 3-2 دقيقه‌ در محل‌ (زير زبان‌ يا زير بغل‌) قرار دهيد. 

دماسنج‌ نواري‌ پيشاني‌
اين‌ نوارهاي‌ کوچک‌ حساس‌ حرارت‌، براي‌ اندازه‌گيري‌ درجه‌ حرارت‌ کودکان‌ کم‌سن‌ و سال‌ مفيد هستند. نوار را به‌ مدت‌ تقريباً 30 ثانيه‌ روي‌ پيشاني‌ کودک‌ قرار دهيد. درجه‌ حرارت‌ از روي‌ تغيير رنگ‌ نوار مشخص‌ مي‌گردد. 

دماسنج‌ گوشي‌ 
نوک‌ اين‌ دماسنج‌ در داخل‌ گوشي‌ قرار داده‌ مي‌شود و درجه‌ حرارت‌ را در عرض‌ يک‌ ثانيه‌ تعيين‌ مي‌کند. کاربرد اين‌ حسگر ساده‌ است‌ و براي‌ استفاده‌ در مورد کودکان‌ بدحال‌ مفيد است‌. اين‌ وسيله‌ را مي‌توان‌ در هنگامي‌ که‌ کودک‌ خوابيده‌ است‌، به‌ کار برد.


کلمات کليدي : ،،،،،،