همانطور که سلامت جسمی هر فرد در جامعه از ارزش بالایی برخوردار است، سلامت روانی افراد نیز دارای اهمیت زیادی است. متاسفانه در اغلب موارد، بی توجهی به بیماری های روانی، منجر به بروز بیماری های جسمی نیز می شود.

wmhd-salemzi.jpg

امروز ۱۰ اکتبر، روز جهانی سلامت روانی است. این روز در سال ۱۹۹۲ توسط سازمان بهداشت جهانی به جهت توجه بیشتر به اختلالات روانی، تاثیرات منفی آنها بر جوامع و پیشگیری از آنها برگزیده شده است. شعار امسال از سوی این سازمان سرمایه گذاری در بیماری های روانی به منظور پیشگیری از بروز از آنها نام گذاری گردیده است.

کشورهایی با میزان درآمد متوسط و یا کم، تنها میزان کمی از بودجه بهداشتی خود را صرف سلامت روانی می کنند و این همان دلیلی است که امسال به نام سرمایه گذاری در بیماری های روانی نام گذاری گردیده است.

در بسیاری از کشورها به ازای هر یک میلیون نفر، کمتر از یک روانشناس و یا روانپزشک وجود دارد و حتی درصد کمی از بیمارستان ها هزینه هایشان را صرف بیماری های روانی می کنند.

لازم به ذکر است که در برخی از جوامع اختلالات روانی را به عنوان بیماری نمی شناسند. به سبب وجود فقر فرهنگی و کمبود فرهنگسازی، بیماری های روانی به عنوان یک عامل زشت که باعث سرافکندگی فرد در جامعه می شود، شناخته می شوند. به همین علت افراد از مراجعه به روانشناس سر باز می زنند.

همانطور که کلمه «سرطانی» را برای یک فرد ِ درگیر سرطان، ناسزا نمی دانیم، شاید بهتر باشد کلماتی مانند «روانی» و «دیوانه» را هم نیز ناسزا تلقی نکنیم.

سلامت روانی چیست؟
سازمان بهداشت جهانی سلامت روانی را اینگونه تعریف کرده است:
سلامت روانی عبارت است از کیفیت زندگی یک فرد که می تواند توانایی های خود را شناسایی کند و با استرس های روزمره به راحتی کنار بیاید. یک فرد سالم از لحاظ روانی باید بتواند به راحتی کار کند و با جامعه در مشارکت باشد.

شاید تعریف سازمان جهانی بهداشت را بتوان یک تعریف عمومی نامید؛ اما این تعریف در تمامی جوامع صدق نمی کند، به عنوان مثال سطح استرس وارده به فردی که در یک کشور با اقتصاد ضعیف زندگی می کند، به مراتب بیشتر از افرادی است که در جوامع پیشرفته زندگی می کنند.

اختلالات روانی
اختلالات روانی، انواع مختلفی دارند. همانطور که نمی توان همه بیماری های جسمی را در یک مقاله گنجاند، همه اختلالات روانی در قالب یک مطلب نمی گنجد. اما سعی شده تنها به شایع ترین آنها به صورت اجمالی در این مطلب اشاره کنیم.

بیماری روانی با تاثیر بر تفکر و رفتار باعث ایجاد ناراحتی برای فرد مبتلا یا ایجاد ناتوانی در وی می شوند. علل بیماری های روانی به خوبی شناخته شده نیست، ولی آنچه مسلم است این است که عوامل ژنتیک، استرس های مختلف و نوع تعامل فرد با دیگران و جامعه در بروز آنها موثر است. افسردگی، اضطراب، وسواس، اختلال دوقطبی و اسکیزوفرنیا از جمله اختلالات شایع هستند که برخی از شایع ترین آنها، به همراه نکاتی جهت بهبود بیماران مبتلا به آنها را در اینجا بررسی می کنیم.

افسردگی
یکی از شایع ترین اختلالات روانی را می توان افسردگی شناخت، اختلالی که حتی اکثر انسان های معمولی نیز می توانند آن را در فرد مبتلا تشخیص دهند و حتی این اختلال را به فرد مورد نظر گوشزد کنند.

ویکی پدیا افسردگی را اینچنین تعریف می کند:
اختلال افسردگی اساسی یکی از شایعترین تشخیص‌های روانپزشکی است که مشخصه آن خلق افسرده است و با احساس غمگینی، اعتماد به نفس پایین و بی علاقگی به هر نوع فعالیت و لذت روزمره مشخص می‌شود. افسردگی مجموعه‌ای از حالات مختلف روحی و روانی است که از احساس خفیف ملال تا سکوت و دوری از فعالیت روزمره بروز می‌کند.

درمان افسردگی
افسردگی را هم همچون دیگر اختلالات روانی می توان توسط دارو مهار کرد، ولی در صورتی که این بیماری مزمن نشده است، انجام کارهایی برای کاهش فشار و استرس از جمله خرد کردن کارهای بزرگ به کارهای کوچک، ورزش ملایم، رفتن به یک سینما، شرکت کردن در یک مراسم مذهبی، اجتماعی، یا سایر فعالیتهایی که ممکن است به بیمار کمک کنند، در بهبود این بیماری موثر است.

صحبت و همنشینی با دوستان و خانواده، خودداری از مصرف الکل، برخورداری از رژیم غذایی متعادل و کم‌چرب، مثبت اندیشی، تماشای فیلم‌های خنده‌دار و شاد، رفتن به مسافرت و سهیم شدن بیمار در فعالیتهایی که در آنها مفید عمل می کند، احساس بهتری برای وی به وجود می آورند.

**

اضطراب

اضطراب عبارت است از یک احساس ناخوشایند و مبهم به همراه هراس و دلواپسی با منشاء ناشناخته، که به فرد دست می دهد و شامل عدم اطمینان، درماندگی و برانگیختگی فیزیولوژی است. وقوع مجدد موقعیت‌هایی که قبلاً استرس زا بوده اند یا طی آنها به فرد آسیب جسمی و یا روانی رسیده است باعث بروز اضطراب در افراد می شود. همهٔ انسان ها در زندگی خود دچار اضطراب می شوند، ولی اضطراب مزمن و شدید، غیرعادی و مشکل ساز است. تحقیقات و بررسی ها نشان می دهند که اضطراب در خانم ها، طبقات کم درآمد و افراد میانسال و سالخورده بیشتر دیده می‌شود.

پیشگیری و درمان اضطراب
قبل از اینکه استرس شما مزمن شود و تبدیل به یک اضطراب دائمی شود، بهتر است با داشتن رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم، افزایش اعتماد به نفس و عدم گوشه نشینی از پیشروی این بیماری جلوگیری کنید.

همچنین زندگی در زمان حال و خندیدن نقش به سزایی در کاهش اثرات اضطراب بر روی شما دارد. بعضی از موارد اضطراب اصولاً بیماری نیستند و بدون نیاز به پزشک قابل درمانند. به این موارد، اضطراب طبیعی می گویند که طی آن اضطراب به خوبی توسط بیمار کنترل و برطرف می‌شود (همانند اضطراب ناشی از امتحان).

اضطراب طبیعی می‌تواند با روشهایی از قبیل حمام گرفتن به مدت طولانی، تنفس عمیق، صحبت کردن با شخصی مورد اعتماد، استراحت در یک اتاق تاریک و … تحت کنترل درآید. ولی اگر اضطراب زندگی شما را مختل کرده است، بهتر است با مراجعه به روانپزشک، درمان را شروع کنید.

**

وسواس
وسواس شامل احساس، فکر و یا تصویر ذهنی مزاحم است، که ریشه در اضطراب مزمن دارد. بیماری وسواس به دو شکل فکری و عملی بروز می‌کند و چنانچه بیمار در برابر انجام عمل وسواسی مقاومت کند، اضطرابش بیشتر می‌شود. گاهی اوقات کودکان هم دچار وسواس می‌شوند که معمولاً نشانه‌های آن رفتارهای پرخاشگرانه، تکرار کلمات و یا لجبازی با اطرافیان است.

تحقیقات نشان می‌دهد بین یک تا سه درصد جامعه ممکن است به اختلال وسواس فکری عملی مبتلا باشند.

درمان وسواس
ار تکنیک‌های موثر که در دو روش اول از آن استفاده می‌شود می‌توان به ممانعت از پاسخ به افکار وسواس گونه و انجام این اعمال، اشاره نمود. برای مثال ممکن است شخصی با تصور اینکه یک وسیله مانند یک لیوان آلوده می باشد، از استفاده از آن تنها به سبب اینکه سطح زیری آن لیوان با سطح میز غذاخوری برخورد داشته‌است، خودداری کند و مداوم به شستن آن لیوان مبادرت ورزد. این، نوعی رفتار وسواس گونه می‌باشد که برای ممانعت از پاسخ دادن به آن، می‌توان از شستن لیوان خودداری نمود و به تدریج بر اضطراب ناشی از انجام ندادن رفتارهای عادت شده، غلبه کرد.

✽✽✽

اختلالات اشاره شده جزو شایع ترین بیماری های روانی در سطح جهان هستند، می توانید راجع به اختلال دو قطبی و شیزوفرنی در ویکی پدیا بخوانید. اگر در خودتان چنین اختلال هایی مشاهده می نمایید، یا احساس می کنید یکی از افراد نزدیکتان به یکی از این اختلال ها دچار است، بهتر است همین الان دست به کار شوید و با مراجعه به روانشناس در پی درمان باشید.

پزشکان توصیه می کنند اگر بیماریتان مزمن نیست، سعی کنید تا آن را با درمان رفتاری و یا درمان شناختی رفتاری معالجه کنید و اگر از این روش ها جوابی نگرفتید، به روانپزشک مراجعه کنید و درمان دارویی را آغاز کنید.

اختلالات روانی را جدی بگیرید، آنها هم بیماری هستند. مزمن شدن آنها ممکن است به قیمت جانتان تمام شود.


کلمات کليدي : ،،،،،،